Jong beginnen
Kinderen die jong beginnen met fietsen en regelmatig oefenen, ontwikkelen betere fietsvaardigheden.
Voor jonge fietsers en hun ouders
Fietsen is vrijheid. Doe het veel en veilig. Sjakie helpt je op weg.
FIETSEN MET SJAKIE is een landelijk programma dat via de basisschool jonge kinderen en hun ouders stimuleert om zo vroeg mogelijk, zo vaak mogelijk en zo veilig mogelijk te fietsen.
Op deze website vindt u informatie over de achtergronden (Waarom), de aanpak (Hoe) en over de aanbieder (Over ons). Daarnaast is er specifieke informatie voor alle betrokken partijen: de basisschool, ouders, kinderen en samenwerkingspartners (zie de verschillende tabs). Bij vragen of interesse kunt u contact met ons opnemen (Contact).
De inhoud van de website is nog niet definitief, maar de grote lijnen staan vast. Om FIETSEN MET SJAKIE voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk te maken, is de website nu beschikbaar in het Nederlands, Engels, Turks en Spaans. Arabisch en mogelijk meer talen zijn ook gepland of worden overwogen.
Ik ben Sjakie Schakel en ik houd van veel en veilig fietsen!
Fietsen met Sjakie in het kort
De beste fietsgewoonten beginnen vroeg
FIETSEN MET SJAKIE bereikt kinderen in groep 2, 3 of 4 van de basisschool en hun ouders.
Veel zelf fietsen
Zelf fietsen geeft beweging, vrijheid, zelfstandigheid, plezier en praktische ervaring in het verkeer.
Verstandig beschermen
Een veilige fietsomgeving en goede fietsvaardigheid helpen vallen voorkomen. En als het toch een keertje misgaat, kan een fietshelm hoofd- en hersenletsel beperken.
Zo veilig mogelijk fietsen
Veilig fietsen bestaat uit méér dan één maatregel
Materiaal, oefenen, verkeerskennis, de omgeving en bescherming vullen elkaar aan.
1
Zorg voor een goede fiets
Een goed passende fiets, werkende remmen, goede verlichting en harde banden vormen de technische basis.
2
Begin jong en oefen vaak
Sturen, remmen, kijken en reageren worden beter door veel begeleid te oefenen.
FOCUS VAN SJAKIE3
Leer de regels
Kinderen moeten stap voor stap verkeersregels én verstandig gedrag leren toepassen.
4
Oefen lastige situaties
Denk aan oversteken, drukke wegen, grote voertuigen en onverwacht gedrag van anderen.
5
Bescherm het hoofd
Een goed passende fietshelm kan het risico op hoofd- en hersenletsel sterk verkleinen.
FOCUS VAN SJAKIEVoor controle van fiets, remmen en verlichting kan een fietsenwinkel deskundig advies geven. Veel scholen besteden al aandacht aan verkeersregels en verkeerssituaties. FIETSEN MET SJAKIE richt zich op jong en veel oefenen én op het bewust overwegen van een fietshelm.
Twee aandachtspunten
Veel fietsen is leuk en belangrijk. Maar ga bewust om met het risico op hoofd- en hersenletsel.
Ervaring groeit door het te doen
Veel jonge kinderen fietsen niet regelmatig zelf naar school. Een deel komt lopend, of wordt met de auto, achterop de fiets of in de bakfiets gebracht. [1] [2]
De keuze om een kind wel of niet zelf naar school te laten fietsen, hangt samen met onder meer afstand, leeftijd, vaardigheden, verkeersdrukte en de dagelijkse situatie van het gezin.
Wel is de boodschap helder: kinderen die jong beginnen en regelmatig fietsen, ontwikkelen betere fietsvaardigheden.[3]
Sjakies aanbeveling: maak waar het kan ruimte voor korte, haalbare ritten waarop het kind zelf fietst.
Een klein risico kan grote gevolgen hebben
Veruit de meeste fietstochten verlopen gelukkig zonder problemen. Toch kan ieder kind een keer vallen of botsen. Zo'n val loopt meestal goed af. Soms is er een blauwe plek of schaafwond en zelden is er iets gebroken. Maar bij veel pech kan een val ook leiden tot ernstig hoofd- of hersenletsel.
Een goed passende fietshelm voorkomt geen val of botsing. Maar als een val of botsing gebeurt, hebben fietsers met een fietshelm gemiddeld 60% minder kans op ernstig hoofd- of hersenletsel dan fietsers zonder fietshelm. [4]
Ik hou erg van fietsen en kan het ook best goed, maar zet altijd mijn fietshelm op.
De keuze is persoonlijk: ouders wegen zelf af hoe zij willen omgaan met een klein risico, met mogelijk grote gevolgen.
Samen aanpakken
Iedere betrokkene heeft zijn eigen rol
FIETSEN MET SJAKIE verbindt kind, ouders en basisschool. Daarnaast helpen partners om het programma mogelijk te maken en landelijk te laten groeien.
Voor basisscholen
De school stelt Sjakie aan de kinderen voor. Sjakie levert een leerzame gastles, helpt voor een leuke crea-les en levert alle communicatie- en informatiematerialen, zonder kosten en met minimale belasting voor de school.
Voor ouders
Sjakie levert nuchtere, begrijpelijke informatie over fietsen, fietsvaardigheid en de vrijwillige keuze voor een helm. De ouders beslissen of meer zelfstandig fietsen lukt en of ze een fietshelm aanschaffen.
Voor kinderen
Sjakie en zijn vrienden vertellen hoe leuk fietsen is, hoe bijzonder de hersenen zijn en stellen de vraag of je die niet beter tegen een val moet beschermen. De kinderen denken daarover na en bespreken het met elkaar en met hun ouders.
Voor partners
Overheden, maatschappelijke instanties, helmleveranciers, onderzoekers en financiers kunnen allemaal een eigen, specifieke bijdrage leveren om FIETSEN MET SJAKIE een succes te maken en zo de fietsveiligheid te vergroten.
FIETSEN MET SJAKIE is voor veel en veilig fietsen.
Jong beginnen, veel doen, helm op.
Waarom Fietsen met Sjakie?
Goed fietsen begint vroeg
Kinderen zouden zo jong mogelijk moeten leren fietsen. Dan raken ze vertrouwd met hun fiets en doen ze ervaring op in het verkeer. Hoe meer ervaring, des te fietsvaardiger het kind. En voor grote pech uit een klein hoekje is er de fietshelm.
Waarom doe ik wat ik doe?
Fietsplezier is de motor
Wie wil dat kinderen fietsen, moet benadrukken wat fietsen oplevert: plezier, vrijheid, beweging, samen op pad en trots op wat je zelf kunt.
Vanuit die positieve basis komen ervaring, vaardigheid, goed verkeersgedrag en bescherming van je hoofd vanzelfsprekend aan bod.
Groep 2, 3 of 4
In deze eerste schooljaren ontwikkelen kinderen volop motorische, cognitieve en praktische verkeersvaardigheden. Die vaardigheden groeien door regelmatig en begeleid te oefenen. In deze jaren worden kinderen goede, vertrouwde fietsers. Het is ook de beste tijd om hen - als je daar als ouders voor bent - een fietshelm op te zetten.
Het doel van SjakieMaak veel, verstandig en veilig fietsen vanaf het begin gewoon.
Je hersenen regelen alles
Je hersenen zijn een wonder, ze regelen alles wat je doet, denkt, ziet, voelt en nog veel meer. Op de basisschool leer je je hersenen goed te gebruiken. Dan is het ook best wel logisch dat je erover nadenkt, hoe je je hersenen zo goed mogelijk kunt beschermen.
Veiligheid is meer dan alleen een fietshelm
Fietsveiligheid is de optelsom van een goede fiets, oefening, begeleiding, kennis, ervaring, een veilige route en andere weggebruikers. En een beetje geluk, zodat je niet op je hoofd valt. Als dat onverhoopt toch gebeurt, kan een fietshelm helpen. Een helm voorkomt geen botsing of val, maar beperkt de gevolgen van een klap op het hoofd.
Wat is zeker?
Kinderen die jonger met fietsen beginnen en het veel doen, presteren beter op praktische fietsvaardigheidstests. Daar is een duidelijk verband. Hoe groter de fietsvaardigheid, des te kleiner de kans op een probleem. Maar het risico om een keer te vallen, hoort bij fietsen.[3]
Een val op je hoofd is zeldzaam, maar een goed passende fietshelm verlaagt bij een val of botsing het risico op ernstig hoofd- en hersenletsel met ongeveer 60%. [4] [5]
We gaan onszelf meten
FIETSEN MET SJAKIE heeft tot doel kinderen zo veel mogelijk te laten fietsen en kinderen en ouders erover na te laten denken om het kind een fietshelm op te zetten. De effecten van Sjakie’s aanpak worden voortdurend gemeten en geëvalueerd. Zo volgen we het bereik, de ervaringen, het fiets- en helmgedrag, de gemaakte keuzes en mogelijke onbedoelde effecten. De aanpak wordt op basis daarvan voortdurend verbeterd.
Belangrijkste bronnen
- Mulier Instituut. Actief transport van en naar de basisschool (2022).
- Mulier Instituut. Fiets je mee? (2026).
- Zeuwts L, Vansteenkiste P, Cardon G, Lenoir M. Development of cycling skills in 7- to 12-year-old children. Traffic Inj Prev. 2016;17(7):736–742.
- SWOV. Factsheet Fietshelmen.
- Høye A. Bicycle helmets – To wear or not to wear? A meta-analysis. Accid Anal Prev. 2018;117:85–97.
- VeiligheidNL / Kinderveiligheid.nl. Veilig je kind mee in de bakfiets.
- Veilig Verkeer Nederland. Een fietshelm voor je kind? Goed idee!
[1] en [2] geven aanvullende Nederlandse context. [3] betreft fietsvaardigheid en de leeftijd waarop kinderen beginnen; [4] en [5] betreffen de beschermende werking van fietshelmen. [6] geeft advies over veilig vervoer in de bakfiets; [7] bespreekt de fietshelm voor kinderen.
De informatie voor de kinderen is zo veel mogelijk in stripvorm. Mogen we daarom even voorstellen: de familie Schakel.
Even voorstellen: de familie Schakel
Zo werkt het
Van een gastles tot een veilige fietsgewoonte
Een samenhangende route voor kind, basisschool en ouders. Jaarlijks herhaald, praktisch georganiseerd en voortdurend verbeterd.
De school kiest groep 2, 3 of 4
De gastles en crea-les voor groep 2, 3 of 4 worden ingepland. De school hoeft alleen beperkte tijd, ruimte en één contactpersoon beschikbaar te stellen.
Sjakie komt in de klas
Een gepensioneerde arts of verpleegkundige – idealiter ook opa of oma – geeft een vrolijke, interactieve gastles met vragen, verhalen en opdrachten.
Ouders overwegen en kiezen
De ouders ontvangen via school nuchtere, begrijpelijke informatie over vaker fietsen en verstandig en veilig op weg gaan. In het gezin kan daarmee besproken worden of en hoe het kind vaker en veiliger kan fietsen. Ouders en kind beslissen of daar een fietshelm bij hoort.
In het geval zij besluiten een fietshelm aan te schaffen, dan kan dat voordelig via de website van FIETSEN MET SJAKIE, maar de ouders kunnen ook elders een helm kopen, dat staat de ouders volkomen vrij.
Kinderen gaan aan de slag
Heeft het kind al een fietshelm of is er een aangeschaft, dan kunnen de kinderen in een speciale crea-les hun fietshelm pimpen.
Helm opzetten wordt routine
In de zes weken na de crea-les worden ouders met online informatie ondersteund om het opzetten van de fietshelm een vaste plek in het ochtendritueel te geven.
Meten, leren en herhalen
FIETSEN MET SJAKIE wordt op basis van ervaring en feedback voortdurend verbeterd. Bereik, waardering, keuzes, fiets- en helmgedrag en mogelijke neveneffecten worden gemeten en leerpunten worden doorgevoerd.
Voor basisscholen
Veel impact, minimale inspanning, geen kosten
Een compleet, jaarlijks terugkerend programma voor kinderen in groep 2, 3 of 4. Met een gastles en creativiteit in de klas, heldere informatie voor ouders en een duidelijke en beperkte taak voor het schoolteam.
Dit krijgt de school
- Een gastdocent met een interactief lesformat van 30–60 minuten
- Alle benodigde communicatie- en informatiematerialen
- Een duidelijk proces voor de ouders
- Ondersteuning bij planning en uitvoering van een crea-uur
- Materiaal voor lokale publiciteit
Voorbeeld (met hulp van AI)
Dit doet de school
- Aanstellen van een contactpersoon
- Ruimte en tijd bieden voor de gastles
- Ruimte en tijd bieden voor de crea-les
- De aangeleverde informatie aan ouders versturen
De school is zichtbaar als aanbieder van het initiatief en ontvangt de credits voor haar inzet voor veel, verstandig en veilig fietsen.
Voor wie?
Een jaarlijks moment in groep 2, 3 of 4
De school kiest de groep die het beste past. Door FIETSEN MET SJAKIE jaarlijks aan die groep aan te bieden, wordt het een vast onderdeel van het curriculum, kan het worden ingebed in het verkeersonderwijs en wordt veel, verstandig en veilig fietsen een herkenbaar onderdeel van de schoolcultuur.
Stappenplan
Aanmelden en uitvoeren van FIETSEN MET SJAKIE verloopt via de volgende stappen:
| Fase | Activiteit | Actoren | Opmerking | |
|---|---|---|---|---|
| Actief | Passief | |||
| 0 | Informatie A over FIETSEN MET SJAKIE | FMS | School | |
| Aanmelding en datum gastles | School | FMS | ||
| Bevestiging aanmelding | FMS | School | ||
| Informatie B over FIETSEN MET SJAKIE | School | Ouders | In reguliere nieuwsbrief | |
| 1a | Herinnering aan opkomende gastles | FMS | School | |
| 1b | Gastles (30–60 minuten) | FMS | School | Arts/verpleegkundige, opa/oma |
| 1c | Informatie voor ouders | FMS / School | Ouders | Keuze online / offline |
| 2a | Vrije keuze: bestelling fietshelm | Ouders | FMS | |
| 2b | Bestelde helmen op school | FMS | School | |
| 3a | Herinnering aan opkomende crea-les | FMS | School | |
| 3b | Eigen helmen pimpen | School | FMS | In reguliere crea-les |
| 4 | Ondersteuning van routinevorming | FMS | Ouders | |
FMS = FIETSEN MET SJAKIE
Belangrijk: de school verleent alleen ondersteuning bij de organisatie en uitvoering.
Het goede voorbeeld
Voor kinderen is hun juf of meester een belangrijk rolmodel. Dus als de juf of meester een fietshelm draagt, dan helpt dat bij de acceptatie van de fietshelm door de leerlingen.
Iedere onderwijzer besluit zelf om al dan niet een fietshelm te dragen. In het geval dat een onderwijzer in het kader van FIETSEN MET SJAKIE besluit dat hij/zij zelf ook een fietshelm wil gaan dragen, dan bestaat de vrijblijvende mogelijkheid om op de website van FIETSEN MET SJAKIE een goede fietshelm met serieuze korting aan te schaffen.
Losse, maar relevante punten
Leesvaardigheid
De avonturen van Sjakie, Eddie en Huub worden verteld in korte strips. Die kunnen worden voorgelezen, maar zijn ook geschikt om jonge kinderen zelf te laten lezen. (De teksten zijn mede geschreven en beoordeeld door 6–8-jarigen.)
In meerdere talen
Om kinderen en ouders met beperkte Nederlandse taalvaardigheid te bereiken, is de website beschikbaar in het Nederlands, Engels, Turks en Spaans. Arabisch is ook gepland. Andere talen (Duits, Frans, Oekraïens, etc.) worden overwogen.
Ouders met minder draagkracht
Er wordt aan gewerkt om fondsen beschikbaar te krijgen om ouders, die voldoen aan bepaalde criteria aangaande een beperkte financiële draagkracht, bij een eventuele aanschaf van een fietshelm financieel te ondersteunen.
Even voorstellen: Sjakie Schakel en zijn vrienden Eddie Ei en Huub Helm
Voor ouders
Veilig fietsen: goede fiets, veel doen en overweeg bescherming
Fietsen leer je het beste door vroeg te beginnen en het veel te doen. Samen oefenen, rustig opbouwen en zelf het goede voorbeeld geven, helpen uw kind om met voldoende vaardigheid en vertrouwen op weg te gaan. En voor het geval het mis gaat, een fietshelm op.
Rijden maar
Kies korte, haalbare ritten en herhaal ze. Regelmaat werkt beter dan één grote fietstocht.
Samen oefenen en bespreken
Oefen kijken, remmen, richting aangeven en bespreek onverwachte situaties. Bespreek ook een fietshelm.
Zorg voor een goede basis
Controleer de remmen, de verlichting en de banden. En bij een fietshelm, let op de maat en een gesloten kinband.
Een fietshelm is verstandig, maar u kiest
FIETSEN MET SJAKIE is tegen een helmplicht, maar vóór een vrijwillige keuze van ouders en kind. Het gaat om de volgende afweging:
Als uw kind goed kan fietsen, is fietsen heel veilig. Natuurlijk valt een kind af en toe – dat kan u zelf ook overkomen – en dat hoort er eigenlijk gewoon bij. Meestal is er niets aan de hand, soms is er een blauwe plek of schaafwond en zelden is het erger. Eén van die zeldzame pechgevallen is een val op het hoofd. Maar dan kunnen de gevolgen groot zijn.
Een goed zittende fietshelm verkleint bij een val of botsing de kans op ernstig hoofd- en hersenletsel met ongeveer 60%, vergeleken met de situatie waarin er geen fietshelm wordt gedragen. Het dragen van een fietshelm is dus nuttig om de mogelijk ernstige gevolgen van een klein risico te beperken. [4] [5]
Voor veilig fietsen zijn goede fietsvaardigheid, een veilige omgeving of oplettendheid in het verkeer natuurlijk ook heel belangrijk.
FIETSEN MET SJAKIE geeft ouders en kinderen nuchtere, begrijpelijke informatie en stimuleert hen om samen bewust te kiezen of het kind een fietshelm gaat dragen.
Het voorbeeld van de ouders telt
Jonge kinderen nemen veel - zo niet alles - over van hun ouders. Samen fietsen, rustig verkeersgedrag laten zien en consequent omgaan met afspraken maken meer indruk dan alleen uitleg.
Besluit u voor uw kind een fietshelm aan te schaffen, dan geeft u een krachtig voorbeeld door er zelf ook een op te zetten.
Wat biedt FIETSEN MET SJAKIE?
- Uw kind krijgt een gastles over fietsen, de hersenen en de fietshelm.
- U ontvangt informatie om er thuis over te praten en te beslissen of u voor uw kind al dan niet een fietshelm aanschaft.
- Er zijn volledig vrijblijvende mogelijkheden om via FIETSEN MET SJAKIE een fietshelm met serieuze korting aan te schaffen.
- Een nieuwe of al aanwezige helm gaat mee naar de speciale crea-les, waarin de kinderen hun fietshelm extra mooi maken zodat ze hem met plezier dragen.
- U ontvangt daarna ondersteuning om het opzetten van de helm tot een dagelijkse routine te maken.
Belangrijk: Sjakie is vóór de fietshelm, maar tegen een verplichting. Ouders en kind beslissen.
Totaal vrije keuze, maar er zijn gunstige afspraken met helmleveranciers
Als ouders ervoor kiezen voor hun kind een fietshelm aan te schaffen, dan kunnen zij dat doen waar ze willen. Zij kunnen ook op de website van FIETSEN MET SJAKIE een kwalitatief goede fietshelm met korting kopen. Die helm wordt dan naar school gestuurd. Bij elke fietshelm die op deze manier wordt aangeschaft, worden ook kortingsbonnen voor de ouders meegeleverd, voor het geval ouders zelf het goede voorbeeld willen geven. Het is echter helemaal aan de ouders of zij al dan niet een fietshelm via FIETSEN MET SJAKIE aanschaffen.
En dan nog even over de situaties, waarin uw kind niet zelf fietst, maar voor- of achterop uw fiets of in de bakfiets zit
De adviezen van VeiligheidNL en Veilig Verkeer Nederland luiden dat het verstandig is dat kinderen – voorop, achterop of in de bakfiets – een goed passende fietshelm dragen. Een helm helpt het hoofd te beschermen bij een val of botsing. Gebruik daarnaast een passend zitje en maak het kind goed vast.[6][7]
Het opzetten van een fietshelm bij een kind dat voorop, achterop of in de bakfiets zit, heeft nog een bijkomend nut: naast de bescherming van het kind op dat moment, raakt het kind ook al gewend aan de helm als hij/zij zelfstandig gaat fietsen.
Sjakie Schakel zoekt een helm uit
Hé kids!
Ik ben Sjakie Schakel
Binnenkort is er een speciale les op school over fietsen, de hersenen en de fietshelm. Hier kun je alvast iets lezen.
Ik ben dol op fietsen. Het is leuk, handig, gezond en het kost lekker niks. In het begin oefende ik veel met mijn ouders. Nu fiets ik naar school, sport, de winkel en op avontuur — soms alleen, soms met mijn familie en vaak met mijn vrienden Eddie en Huub.Sjakie zegt:
De grote fietscheck
Ben jij ook al een goede fietser?
Beantwoord deze zes vragen met ja, nee of ik weet het niet.
Heeft je fiets goede remmen, goede verlichting, een bel en harde banden?
Kijk je altijd goed uit als je de weg oprijdt of een straat oversteekt?
Kun je goed rechtuit fietsen?
Kun je mooie, rustige bochten maken?
Kun je op tijd remmen en met je voeten op de grond komen?
Kun je je hand uitsteken zonder te slingeren?
Meestal is er niets ergs aan de hand
Als je fietst, val je vast weleens. Misschien is het je al eens overkomen… Vaak ben je alleen geschrokken. Soms is er iets kapot aan je fiets of heb je zelf een blauwe plek of een schaafwond. Dat is vervelend, maar het gaat meestal snel weer over.
Op je hoofd vallen gebeurt gelukkig bijna nooit. Maar als je die pech toch hebt, is het fijn als je een goed passende fietshelm draagt. De kans dat je je hoofd of hersenen ernstig bezeert, wordt dan veel kleiner.
Je hebt maar één stel hersenen
Boven in je hoofd, onder je haar en boven je ogen, zitten je hersenen. Ze zorgen ervoor dat je kunt ademen, lopen, denken, eten, lachen, dromen en fietsen. Ook lezen, rekenen, onthouden en tekenen doe je met je hersenen. Ze zijn net een heel slimme computer in je hoofd.
Bij voetbal en bij hockey draag je scheenbeschermers, bij hockey ook nog een bitje. Je hersenen zijn eigenlijk nog veel belangrijker om te beschermen. Als je daaraan iets hebt, kun je er geen gips omheen doen en je kunt ze ook niet vervangen. Daarom is een fietshelm een goed idee.
Je hersenen helpen je bij alles!
De verhalenwereld
Maak kennis met Sjakie en zijn vrienden
De vrienden bekijken fietsen ieder op hun eigen manier. Samen maken ze lastige onderwerpen begrijpelijk en leuk. En ze maken ook veel lol!
Sjakie Schakel
Nieuwsgierig, vrolijk en altijd klaar om iets met zijn vrienden te ondernemen. Sjakie kan al behoorlijk goed fietsen, maar volgens Eddie en Huub kan hij maar beter toch een fietshelm opzetten.
Eddie Ei
Eddie weet dat je hoofd en je hersenen bijzonder zijn. Hij helpt Sjakie na te denken over bescherming, zonder hem bang te maken, want als je goed kunt fietsen, is dat ook nergens voor nodig.
Huub Helm
Huub kent fietshelmen in alle kleuren en maten. Hij legt uit dat een fietshelm goed moet passen en dat de kinband altijd dicht moet zitten. En dat het leuk is om je helm mooi te versieren.
Hier zie je hoe Sjakie, Eddie en Huub met elkaar over een fietshelm praten
Veelgestelde vragen
Nuchtere, begrijpelijke antwoorden
Over het programma, fietsen en de fietshelm.
Wat is FIETSEN MET SJAKIE?
Een jaarlijks terugkerend programma dat kinderen in groep 2, 3 of 4 van de basisschool en hun ouders stimuleert en enthousiasmeert om vroeg, veel, verstandig en veilig te fietsen. Het programma bestaat kortweg uit vijf onderdelen: (1) een gastles voor de kinderen, (2) informatie voor de ouders, (3) de mogelijkheid om vrijwillig een fietshelm aan te schaffen, en dan voor de kinderen die al een fietshelm hadden of die net aangeschaft hebben: (4) een crea-les, gewijd aan het pimpen van de fietshelm, zodat de kinderen hem ook graag opzetten en (5) ondersteuning van de ouders om het opzetten van de fietshelm tot routine te maken.
Wat kost deelname voor de school?
FIETSEN MET SJAKIE is kosteloos voor de school. De school wijst een contactpersoon aan, stelt tijd en ruimte beschikbaar voor de gastles en de crea-les en verstuurt de aangeleverde informatiematerialen naar de ouders; FIETSEN MET SJAKIE levert de gastdocent, materialen en ondersteuning.
Is er al ervaring met FIETSEN MET SJAKIE?
FIETSEN MET SJAKIE is een nieuw initiatief. Het is gebaseerd op literatuur, praktijkervaring en overleggen met alle belanghebbenden (overheid, Veilig Verkeer Nederland, Artsen voor Veilig Fietsen, scholen, ouders, kinderen en anderen). Het precieze effect van de aanpak zal in de praktijk worden gemeten en geëvalueerd, op basis waarvan eventuele verbeteringen zullen worden doorgevoerd.
Welke groep kan meedoen?
De basisschool kiest groep 2, 3 of 4, afhankelijk van wat het beste past. Door het programma jaarlijks aan dezelfde groep aan te bieden, komen steeds nieuwe kinderen en hun ouders aan bod.
Hoeveel tijd vraagt het programma van de school?
De gastles duurt 30–60 minuten. Daarnaast stelt de school tijd beschikbaar voor een crea-les, wijst zij één contactpersoon aan en verstuurt zij de aangeleverde informatie aan ouders. FIETSEN MET SJAKIE verzorgt de gastdocent, lesinhoud en ondersteuning.
Kan mijn kind de gastles volgen als wij geen fietshelm willen aanschaffen?
Ja. De gastles gaat over fietsen, de hersenen en de fietshelm. De keuze om een fietshelm aan te schaffen blijft aan ouders en kind. De crea-les over het pimpen is voor kinderen die al een helm hebben of er een hebben aangeschaft.
Komt de informatie ook in andere talen beschikbaar?
De website is nu beschikbaar in het Nederlands, Engels, Turks en Spaans. Arabisch is ook gepland en andere talen worden overwogen. Die aanvullende vertalingen zijn in deze demo nog niet beschikbaar.
Is er ondersteuning voor ouders die een fietshelm moeilijk kunnen betalen?
Er wordt gewerkt aan het beschikbaar krijgen van fondsen voor ouders met beperkte financiële draagkracht. De criteria en de praktische uitwerking zijn nog in ontwikkeling. Er is daarom op dit moment nog geen uitgewerkte regeling.
Fietsen kinderen tegenwoordig minder?
Harde gegevens hierover ontbreken, maar door veel basisscholen wordt gemeld dat veel kinderen later beginnen met fietsen en regelmatig niet zelf naar school fietsen. Verschillende oorzaken worden genoemd, zoals afstand tot de school (te dichtbij of te ver), brengen met de bakfiets of de auto.
Nadelen hiervan zijn dat het kind minder beweegt, dat het later begint met het opbouwen van fietservaring en het daardoor een minder vaardige fietser is.
Waarom is jong en vaak oefenen belangrijk?
Fietsen geeft dagelijkse beweging, fietsvaardigheid, zelfstandigheid en praktische verkeerservaring. Kinderen die jong beginnen, presteren gemiddeld beter op fietsvaardigheidstests. Leeftijd, motorische en cognitieve ontwikkeling van het kind spelen daarbij natuurlijk ook mee. [3]
FIETSEN MET SJAKIE gaat over vroeg, veel, verstandig en veilig fietsen. Is fietsen dan onveilig?
Nee, absoluut niet. Fietsen is gezond, plezierig en de meeste ritten verlopen zonder problemen. En als er een ongeluk gebeurt, dan beperkt zich dat meestal tot wat schade aan de fiets, een blauwe plek of een schaafwond. Maar pech zit in een klein hoekje en het kan ook een keer wel ernstiger zijn.
FIETSEN MET SJAKIE wijst erop dat veilig fietsen een combinatie is van een goede fiets, goede fietsvaardigheid, oplettendheid, een veilige omgeving en verstandige bescherming.
Kan aandacht voor veiligheid kinderen afschrikken?
Dat is natuurlijk helemaal niet de bedoeling. Maar het risico dat dat zou kunnen gebeuren, nemen we serieus. Daarom begint FIETSEN MET SJAKIE altijd eerst met het plezier van fietsen en de vrijheid die fietsen biedt, absoluut niet bij gevaar. Bescherming van het hoofd komt aan bod via het wonder van de hersenen en dat je daar net als bijvoorbeeld bij een mobieltje of tablet een “hoesje” omheen kan doen.
Bij de evaluatie van FIETSEN MET SJAKIE zal niet alleen naar de waardering, acceptatie en effectiviteit worden gekeken, maar ook volgen we hoe de aanpak het fietsen op zich beïnvloedt.
Waarom komt de fietshelm aan bod?
Een ongeluk zit in een klein hoekje. Een goede fiets, goede fietsvaardigheid, goede fietsomstandigheden en goed fietsgedrag helpen allemaal om veilig te fietsen. Maar als je onverhoopt veel pech hebt en op je hoofd valt, dan verkleint een goed passende fietshelm bij een val of botsing het risico op ernstig hoofd- en hersenletsel met ongeveer 60% in vergelijking met de situatie zonder helm. De helm voorkomt geen ongeval, maar helpt aan de “achterkant” het risico van zo'n ongeval te beperken. [4]
Wordt bij FIETSEN MET SJAKIE de fietshelm verplicht gesteld?
Nee, zeker niet. FIETSEN MET SJAKIE is erop gericht dat kinderen en hun ouders worden gestimuleerd om een keer bewust na te denken en te praten over het belang van veel, verstandig en veilig fietsen en hen daarbij te voorzien van nuchtere, begrijpelijke informatie. Daardoor kunnen zij een vrije, geïnformeerde keuze maken om het kind al dan niet een fietshelm op te zetten.
Is een fietshelm belangrijker dan veilige infrastructuur en goede fietsvaardigheden?
Nee. Een veilige omgeving en goede vaardigheden helpen ongevallen voorkomen. Een fietshelm is waardevol om gevolgen te beperken, als er toch iets misgaat. Alle aspecten hebben een eigen functie en samen zorgen ze voor de veiligste fietservaring.
Waar let ik op bij een kinderhelm?
De helm moet goed passen, recht op het hoofd staan en volgens de instructies zijn afgesteld. De kinband hoort tijdens het fietsen gesloten te zijn.
Als ik besluit een fietshelm aan te schaffen, moet dat dan via FIETSEN MET SJAKIE?
Absoluut niet! Het staat ouders helemaal vrij waar dan ook een fietshelm te kopen. Omdat er zeer veel fietshelmen bestaan met uiteenlopende eigenschappen, kwaliteit en prijs, heeft FIETSEN MET SJAKIE van een paar bekende merken een aantal fietshelmen uitgezocht met goede eigenschappen en een goede prijs-kwaliteitverhouding. Voor deze fietshelmen heeft FIETSEN MET SJAKIE vervolgens een goede korting kunnen afspreken. Het kan dus handig en voordelig zijn om via de website van FIETSEN MET SJAKIE te bestellen, maar een verplichting is dat geenszins.
Mijn kind heeft al een fietshelm. Moet ik een nieuwe kopen?
Nee. Een al aanwezige fietshelm kan mee naar de crea-les. Er is geen verplichting om een nieuwe helm te kopen of via FIETSEN MET SJAKIE te bestellen.
Voor partners
Van losse projecten naar een structurele, landelijke aanpak
FIETSEN MET SJAKIE wil jonge kinderen en hun ouders via de basisschool stimuleren om vroeg en veel zelfstandig te fietsen en daarbij een fietshelm bewust te overwegen. Overheden, verzekeraars, maatschappelijke organisaties, bedrijven, onderzoekers, financiers en gastdocenten kunnen binnen hun interessegebied een bijdrage leveren.
Kerngegevens
5–7 jaarde primaire leeftijdsgroep
1.000basisscholen in het eerste jaar
4.880basisscholen (circa 80%) na 3 jaar als implementatiedoelstelling
Kosteloos voor de deelnemende scholen
Jaarlijks terugkerend
Oneindig commitment
FIETSEN MET SJAKIE is een not-for-profit burgerinitiatief. Het programma zal worden ondergebracht in een stichting zonder winstoogmerk, en zal worden uitgevoerd door een klein kernteam en een grote groep vrijwillige gastdocenten.
Voor de lange termijn zal aansluiting bij of inbedding in een grotere maatschappelijke organisatie worden verkend. Dit om de continuïteit en blijvende landelijke uitvoeringskracht te garanderen.
Via basisschool, met beperkte belasting
De school stelt twee lesmomenten beschikbaar, wijst één contactpersoon aan en verstuurt aangeleverde berichten aan ouders. Gastdocent, lesinhoud en informatiematerialen worden door FIETSEN MET SJAKIE verzorgd. De school ontvangt ook materiaal voor lokale publiciteit.
Deelname aan FIETSEN MET SJAKIE is kosteloos voor school en ouders. Eventuele print- en reguliere crea-materialen zijn in beginsel wel voor rekening van de school. Ook schaffen ouders zelf de fietshelm aan.
Het programma in vijf stappen
De aanpak verbindt informatie, vrije keuze, omzetting en gewoontevorming.
01 · AANMELDENDe school kiest groep 2, 3 of 4 en plant twee momenten.
02 · GASTLESEen interactieve les van 30–60 minuten over fietsen, de hersenen en de fietshelm.
03 · OUDERKEUZEOuders ontvangen informatie en bedenktijd om het kind meer te laten fietsen en voor een vrijwillige keuze al dan niet een fietshelm aan te schaffen.
04 · CREA-LESKinderen met een helm maken die persoonlijker en aantrekkelijker.
05 · ROUTINEOuders krijgen ondersteuning om fietshelmgebruik tot een gewoonte te maken.
Waarom juist 5–7 jaar?
Jong beginnen geeft de beste fietsvaardigheid
Op deze leeftijd leren de meeste kinderen fietsen en bepalen ouders hoe zij naar school reizen. Praktische overwegingen spelen bij dat laatste vaak een grote rol. FIETSEN MET SJAKIE reikt argumenten aan om – waar dat verantwoord en haalbaar is – ruimte te maken om het kind zoveel mogelijk zelf te laten fietsen.
Een fietshelm kan meteen gewoon worden
Een val op het hoofd is zeldzaam, maar kan ernstige gevolgen hebben. Een goed passende fietshelm verlaagt bij een val of botsing het risico op ernstig hoofd- en hersenletsel met ongeveer 60%. De keuze voor een fietshelm is vrijwillig en ligt bij ouders en kind. Als een fietshelm vanaf het begin wordt gebruikt, zal die voor het kind een vanzelfsprekend onderdeel van de fietsroutine worden. [4] [5]
Indicatief budget
Onderstaande bedragen zijn ramingen voor organisatie en uitvoering. Ze worden bij verdere uitwerking aangescherpt en gevalideerd. De aanschaf van fietshelmen door de ouders valt hier niet onder.
| Scenario | Scholen | Per school |
|---|---|---|
| Eerste jaar | 1.000 | € 394 |
| Maximale implementatie | 4.880 | € 173 |
Waar kunnen partners bijdragen?
Maak structurele implementatie mogelijk
Gemeenten, provincies en verkeersveiligheidsorganisaties kunnen landelijk en/of lokaal de uitvoering organisatorisch of communicatief ondersteunen en langdurige financiering mogelijk maken.
Verbind gezondheid en schadepreventie
Meer fietsen ondersteunt gezondheid; hoofdbescherming kan ernstig letsel helpen beperken. De businesscase voor zorg- en schadeverzekeraars is aantrekkelijk.
Bundel bereik en expertise
Organisaties voor verkeer, fietsen, jeugd en gezondheid kunnen hun kennis, netwerken en bestaande programma’s verbinden met landelijke uitvoering. Zij kunnen een belangrijke rol spelen in het aanbieden of bij het aanbevelen van FIETSEN MET SJAKIE.
Help FIETSEN MET SJAKIE haalbaar te maken
Helmproducenten, fietsleveranciers, fietsenwinkels en andere bedrijven kunnen bijdragen met korting, materialen, logistiek, communicatie of financiering.
Meet wat werkelijk gebeurt
Onafhankelijke onderzoekers kunnen bereik, fiets- en helmgedrag, waardering, effecten en mogelijke onbedoelde gevolgen meten en evalueren. De eerste samenwerking – met de Universiteit van Maastricht – wordt momenteel uitgewerkt.
Breng Sjakie in de klas
Gepensioneerde artsen en verpleegkundigen verzorgen de gastles en zetten hun kennis en ervaring in voor jonge fietsers.
Schaal en normontwikkeling
Bij volledige uitvoering vinden er elke week in ongeveer 120 basisscholen gastlessen plaats. Omdat een schooltraject drie tot vier weken duurt, is FIETSEN MET SJAKIE gelijktijdig op circa 360–480 scholen zichtbaar. Lokale communicatie kan dit bereik verder versterken.
Doelstelling, nog niet een bewezen uitkomst: FIETSEN MET SJAKIE mikt erop dat ongeveer één op de vier deelnemende gezinnen kiest voor vaker zelfstandig fietsen en/of een fietshelm. De veronderstelling dat dit binnen klas, school en omgeving een bredere normverschuiving op gang brengt, wordt als implementatiehypothese gemeten en geëvalueerd.
Losse, maar relevante punten
Leesvaardigheid
De avonturen van Sjakie, Eddie en Huub worden verteld in korte strips. Die kunnen worden voorgelezen, maar zijn ook geschikt om jonge kinderen zelf te laten lezen. (De teksten zijn mede geschreven en beoordeeld door 6–8-jarigen.)
In meerdere talen
Om kinderen en ouders met beperkte Nederlandse taalvaardigheid te bereiken, is de website beschikbaar in het Nederlands, Engels, Turks en Spaans. Arabisch is ook gepland. Andere talen (Duits, Frans, Oekraïens, etc.) worden overwogen.
Ouders met minder draagkracht
Er wordt aan gewerkt om fondsen beschikbaar te krijgen om ouders, die voldoen aan bepaalde criteria aangaande een beperkte financiële draagkracht, bij een eventuele aanschaf van een fietshelm financieel te ondersteunen.
Over het initiatief
We bouwen aan een generatie die graag en veilig fietst
FIETSEN MET SJAKIE verbindt gezondheid, zelfstandigheid, verkeersvaardigheid en verstandige bescherming in één positief verhaal.
Geen losse campagne
Een eenmalige boodschap verandert zelden een gewoonte. Daarom is FIETSEN MET SJAKIE een jaarlijks terugkerend programma dat bij volledige uitvoering gelijktijdig steeds op circa 400 basisscholen wordt uitgevoerd. Zo krijgt het belang van zelfstandig fietsen en de fietshelm voortdurend in heel Nederland aandacht.
Open voor samenwerking
De landelijke ambitie vraagt om samenwerking met scholen, vrijwillige gastdocenten, overheden, maatschappelijke partners, onderzoekers en financiers die ieder een helder deel bijdragen.
De organisatie
FIETSEN MET SJAKIE is een initiatief van Rob Neeter, niet praktiserend arts met meer dan 30 jaar ervaring als ondernemer in de gezondheidszorg. Nu, als semi-pensionado, gefascineerd door het feit dat Nederland enerzijds het leidende fietsland van Europa is, maar anderzijds zich gedraagt als het ondeugendste jongetje van de klas: we fietsen het vaakst door rood, met alcohol of drug in het lijf of met de mobiele telefoon aan het oor. En..., we dragen veruit het minste een fietshelm. Ter illustratie: In Nederland draagt 2% van kinderen onder 15 jaar een fietshelm, in Denemarken is dat 80%. En niet omdat het wettelijk verplicht is, maar omdat de Deen weet dat het verstandig is. Rob gaat de uitdaging aan om dit in Nederland ook die kant op te krijgen. Want het risico op hersenletsel door een val met de fiets is weliswaar klein, maar welke ouder wil meemaken dat zo'n nare val zijn/haar kind overkomt en het kind dan geen fietshelm draagt.
Er wordt gewerkt aan een kleine centrale organisatie en een groep vrijwilligers die FIETSEN MET SJAKIE vanaf begin 2027 gaan invoeren.
Contact
Thorbeckelaan 1852564 BJ Den Haag (voorlopig)
0 653 353 703
info@fietsenmetsjakie.nl
demo.fietsenmetsjakie.nl
Contact
Meedoen of meedenken?
Scholen, gastdocenten, onderzoekers, financiers en partners kunnen met dit formulier vragen stellen, belangstelling tonen of aanmelden.